Hoe nieuwe tools de interactie tussen mensen met een langdurige kwetsbaarheid en hun (in)formele netwerken kunnen ondersteunen
Herstel is voor mij niet echt een thema. Ik kijk meer naar hoe ik zoveel mogelijk leuke dingen kan doen, zonder dat het te belastend is of te veel energie vraagt. Ik train niet keihard om bijvoorbeeld weer te lopen. Dat heb ik geprobeerd, maar dit is zonde van mijn energie. Anderen verwachten vaak van mij dat ik ga werken aan herstel en 'beter worden'. Op 'genezen' zet ik al lang niet meer in. Ik wil gewoon een leven zonder al te veel pijn leiden. En een leven waarin mijn beperkingen op de achtergrond verdwijnen en ik gewoon mijn ding kan doen.
Hoe kijken jullie naar herstel?
Hoi Debra, mooi om te lezen dat je focust op wat je wel wilt en hoe je jouw ding kan doen! Herstel is niet het zelfde als genezen maar gaat volgens mij over herstellen na een ontwrichtende ervaring.
In een cursus 'Werken met eigen ervaring' kreeg ik ooit een mooi artikel over 'de 4 fasen van herstel'. Het is wel gericht op psychische kwetsbaarheid maar zo te horen zit je aardig in fase 4 :-)
Zelf hang ik denk ik nog wel rond in fase 3, lastig om te bedenken welk werk ik wil en kan doen en of ik open kan zijn en het eventuele onbegrip door heersende stigma's kan accepteren.
Herstel past misschien wel weer mooi bij het thema inclusiviteit omdat een herstel proces een aandoening kan overstijgen. Ik kwam een mooie animatie tegen over herstel, volgens mij gaat het vooral over herstel van de 'mentale klap' en wat ik begrijp is dat iedereen een persoonlijke route vindt in de soms grillige weg van eigen herstel;
Als ik kijk naar mijn herstel is het belangrijk dat ik mijn eigen proces mag gaan in mijn eigen tempo. ik heb langzamerhand geleerd dat ik slechts beperkt kan sturen en niet veel bezig hoef te zijn met doelen. Op de meeste levensgebieden werkt voor mij de factor tijd en wat zich aandient als herstel-bevorderend. Doelen zijn voor mij vaak belemmerend, omdat het mijn open blik vernauwt. Ik kom dan eerder in verkramping, waardoor iets gedoemd lijkt om te mislukken. Loslaten is dus mijn eigen sleutelwoord. daarbij durven ontdekken wat ik kan en wat ik minder goed kan. Met regelmaat blijven zich grote issues aandienen. Dan is het voor mij essentieel om mild te zijn voor mezelf en tegelijkertijd openstaan voor verandering.
Zo schrijvend realiseer ik me weer dat ik vooral bezig ben met het creëren van optimale ruimte......Als ik bijvoorbeeld voel dat ik gestrest raak doordat er teveel tegelijk op me afkomt, weet ik dat ik ruimte moet maken in mijn agenda. Vaak helpt het mij om met een ander te delen wat mij bezig houdt. Al pratend krijg ik dan de boel in mijn hoofd op een rijtje en ontstaat er lucht. Vervolgens komen dan de handige stappen in mijn hoofd en kan ik actie ondernemen. Die actie is soms actief, maar ook geregeld dat ik even niks moet willen, de tijd zijn werk kan laten doen.
Aanvullend: de kernbegrippen waarop de WRAP gebouwd wordt zijn voor mij erg belangrijke tools. Ik kan mijzelf dan steeds een aantal vragen stellen:
Wat geeft mij hoop?
hoe neem ik zelf mijn verantwoordelijkheid?
hoe kan ik opkomen voor mijzelf?
waarin wil ik mezelf ontwikkelen?
welke steun heb ik nodig?
WRAP staat voor: Wellness Recovery Action Plan. Je maakt een plan voor jezelf dat jou helpt voor jouw eigen gevoel van welbevinden.
Oorspronkelijk ontstaan vanuit worsteling met een psychische kwetsbaarheid. De tijd heeft echter geleerd dat een eigen WRAP voor ieder mens van toegevoegde waarde kan zijn. In een recente cursus die ik faciliteerde deden ook deelnemers die vooral met fysieke kwetsbaarheden kampen mee. Prachtig om te ervaren dat de denkwijze van WRAP voor iedereen steunend kan zijn.
Wat mij betreft mag dit dan ook veel breder benut worden. Mooie vorm van inclusie!
Mijn verhaal van herstel gaat voor mijn gevoel heel diep naar de essentie van wie ik ben. Door vroegkinderlijk trauma heb ik mijn identiteit gebaseerd op aannames die nu volgens mij niet meer kloppen. Het had ook met religie te maken, dus dat ging zelfs voorbij dit leven (hemel, hel, wat is goed en wat is zondig). Ik heb ongelooflijk lang rondgelopen met een verkeerde fundering onder mijn leven en persoonlijkheid, vind ik nu. Op dit moment ben ik op het kruispunt gekomen dat ik steeds kijk: wil ik dit ongemak accepteren (dat is nogal wat ook) of ga ik er nog aan werken?
En om de vraag te beantwoorden: mijn emoties zijn het belangrijkste kompas in mijn herstel. Hoewel ik onder de indruk kan zijn van mensen, verhalen, organisaties, is mijn emotionele reactie hierop belangrijker. Ook al kan ik iets niet verklaren, tegenwoordig vaar ik op mijn emoties: waarom voel ik me klein bij deze persoon? Waarom heb ik zo'n zin om deze vriendin te ontmoeten? Hoe komt het dat ik zo'n naar gevoel in m'n buik heb als ik uit dit contact ga? En de tijd doet dan de rest van het werk. Het geeft me rust dat ik erop kan vertrouwen en dat niemand dit persoonlijke deel van mij kan afnemen.
Mooi om te lezen dat emoties het belangrijkste kompas zijn! Daar kan ik het heel erg mee eens zijn.
Het hielp mij in herstel om te schrijven over denken en voelen. Vooral vertrouwen houden in herstel geeft hoop voor de toekomst.
Voor mijn herstel zijn een zaken belangrijk: 1) hoop op betere tijden 2) focus op doel van hersteltraject 3) ik ben kostbaar 4) steun van mijn partner
Hoop op betere tijden is geen hoop in de zin van misschien dat het ooit nog eens goed komt. Of als alles meezit kom ik hier goed uit. Voor mij is hoop hetzelfde als zeker weten. Net als in mijn geloof. Ik hoop op de terugkomst van Jezus Christus. Ik weet het zeker dat hij terugkomt. Waarom zou ik anders geloven?
Zo was mijn hoop op herstel een zekerheid. Hoe dat herstel eruit zou zien wist ik niet. Wat een volledig herstel voor mij zou betekenen ook niet. Maar dat de situatie waarin terecht kwam niet eerlijk was dat wist ik wel.
2) Mijn traject was zwaar, heel zwaar. Het was een reis die ik moest gaan. Ik wilde een aantal zaken die al generaties lang speelden doorbreken. Het klinkt misschien wat bijzonder maar ik had ook mijn diagnoses kunnen omarmen, pillen innemen en opgenomen kunnen worden. Zo ernstig was het wel. Of ik was eruit gestapt.
Mijn doel is en was het doorbreken van destructieve gedachten patronen, niet reëler angsten en emotionele blokkades. Dit alles voor mijn zoon. Ik had eigenlijk maar één doel: de wissel voor hem omzetten. Laten zien wat waarheid is. Laten zien hoe kostbaar hij is. Laten zien dat hij uniek is. Laten zien dat hij niet hetzelfde door hoeft te maken als ik.
Ik weet zeker dat ik met deze focus hem en later ook mijn dochter een dienst heb bewezen.
3) Ik ben kostbaar punt uit. Als ik geschapen ben dan doe ik er toe. Anders was ik er namelijk niet. Dat is mijn heilige overtuiging. Dat geldt voor iedereen. Dus jij en ik zijn kostbaar en het waard om voor te vechten! Dit overstijgt elke diagnose, alle meningen en alle ziektebeelden. In mijn therapie sessies heb ik vanuit deze overtuiging heel veel lotgenoten kunnen inspireren en helpen om het vol te houden.
4) Ik ben in 2011 ziek geworden en in 2021 heb ik mijn laatste sessie met mijn psychiater gehad. In al die jaren heeft mijn vrouw mij onvoorwaardelijk en onvoorstelbaar gesteund. Ten koste van haarzelf. Dit had zij niet hoeven te doen. Ik ben haar eeuwig dankbaar dat ze zo trouw is gebleven aan haar huwelijksbelofte: in voor- en tegenspoed ben ik ervoor jou.
Herstel past misschien wel weer mooi bij het thema inclusiviteit omdat een herstel proces een aandoening kan overstijgen. Ik kwam een mooie animatie tegen over herstel, volgens mij gaat het vooral over herstel van de 'mentale klap' en wat ik begrijp is dat iedereen een persoonlijke route vindt in de soms grillige weg van eigen herstel;
Wat voor mijn herstel heel belangrijk is geweest, is dat er op een gegeven moment een behandelaar was die wel oprecht naar me luisterde, die me vroeg wat ik nodig had, en aangaf dat ik er gewoon mocht zijn zoals ik was. Eén van de meest indrukwekkende woorden voor mij was dat hij aangaf dat ook ik UNIEK was. Op dat moment geloofde ik dat ECHT NIET, want ik had immers heel anders ervaren tijdens de voorgaande behandelingen.
Hij stelde de juiste vragen, nam de regie niet over, maar ondersteunde daar waar nodig en door mij gewenst. Ik voelde me voor het eerst in jaren serieus genomen door een hulpverlener. Ik kreeg weer een sprankeltje hoop voor de toekomst. Een toekomst waarvan was gezegd dat die zou bestaan uit vooral veel pillen en rustig houden, en zeker geen (vrijwilligers) werk. Dat zat er echt niet meer in, en dat moest ik maar accepteren. Er was ook geen discussie mogelijk toen, want zij waren arts, en hadden er voor doorgeleerd. Einde verhaal.
Wanneer ik nu iemand ontmoet, die het moeilijk heeft en eigenlijk niet zo goed meer weet wat nog te doen, soms na het "verslijten" van wel meer dan tien behandelaren en andere hulpverleners, is wat mij betreft het belangrijkste dat ik de ander zijn verhaal laat doen en dat ik goed luister, en pas wanneer deze is uitgesproken eventueel wat verduidelijkingsvragen stel. Samenvatten wat ik heb gehoord en even controleren of wat ik heb gehoord, ook is wat er door hem/haar wordt bedoeld. Daarna zal ik de vraag stellen wat de ander nodig heeft en wat hij/zij graag van mij zou willen?
Waar kan ik bij ondersteunen of wie zou ik nog meer kunnen inschakelen?Aan het einde zal ik een nieuwe afspraak maken en aangeven, mocht er eerder behoefte zijn aan contact, dat dit normaal gesproken altijd mogelijk is.
Het tweede gesprek gebruik ik meestal om doelen te stellen met de ander. Ik zal in veel situaties uitleg geven over de verschillende mogelijkheden rondom herstelactiviteiten, waaronder het maken van een eigen WRAP.
WRAP (Welness Recovery Action Plan) is een prachtig mooi hulpmiddel om je eigen herstel, herstelroute en behoefte in kaart te brengen.
Je gaat een zogenaamde gereedschapskoffer vullen met verschillende items die voor jou belangrijk zijn, en waar van je weet dat je ze goed in kunt zetten in een periode dat het wat minder goed gaat of dreigt te gaan.
Belangrijke tools die aan bod komen om te gebruiken zijn:
*hoop *steun *eigen verantwoordelijkheid *ontwikkelen *op durven komen voor me zelf
Van hieruit een crisisplan maken die de ander dus helemaal zelf maakt, en waar geen hulpverlener aan te pas komt. Echt een plan van de ander zelf. Eigen regie. ook hier weer een belangrijk onderwerp.
Voor mezelf was en is de laatste, het "durven opkomen voor mezelf", toch echt nog wel een ding. Ik plaats mezelf nog te vaak achteraan in de rij alsof ik minder belangrijk ben dan de rest. Daar staat tegenover dat ik tegenover een ander altijd aangeef dat dit zo belangrijk is, en dat iedereen er mag zijn, wat en hoe groot de beperking ook moge zijn van de ander.
Niet voor iedereen is de WRAP vanaf het begin een optie. Soms werkt het beter om eerst één of meerdere andere herstelactiviteiten te volgen. En soms kom je er samen op uit dat alleen de 1 op 1 gesprekken met bijvoorbeeld een ervaringsdeskundige het meest helpend zijn. Ook dat is prima zolang je de regie maar bij de ander laat.
Zien, en gezien worden, luisteren naar de ander en vragen wat de behoefte is, dat is waar het om draait bij een ieders herstel.
En laat vooral de ander in zijn/haar waarde
Waardevol om te lezen @Henmon
Als FED (familie ervaringsdeskundige) kan ik je gesprek leidraad ook ter harte nemen; de ander zijn verhaal laten doen, verduidelijkende vragen stellen, samenvatten en ondersteuning bieden. Alleen al door samen te reflecteren op een situatie kunnen er nieuwe inzichten ontstaan.
Omdat vanuit de community bleek dat ervaringsverhalen en de hoop die daaruit kan spreken zo belangrijk zijn hier de eerste podcast (uit een serie van 4) met dank aan wijzijnmind.nl https://www.psychosenet.nl/actueel/?post-types=podcast
@Henmon @Matthijs @Matthias @Marieke @Dora @Annelies
Hiermee ronden we de pilot voor de Nederlandse community af. Alle goeds verder voor iedereen!